درباره ی خط موسیقی

هنر موسیقی، دارای این خصیصه است که به یاری خطی ویژه به نام خط مویسقی می توان آن را ثبت کرد.این خط، کم و بیش مانند هر خط دیگر، از نشانه های قراردادی استفاده کرد و همانند آنها همواره رو به تکامل رفته است. از این رو علاقه مندان به فراگیری ناگزیرند این نشانه ها را بشناسند، تا با ممارست بسیار و رفته رفته به خواندن این خط آگاهی و تسلط یابند.خط موسیقی، بر خلاف خط های گوناگون زبان های مختلف دنیا، خوشبختانه خطی بین المللی است. بنا براین هر گاه مثلا موسیقی ایرانی یا ژاپنی با این خط نوشته شود، موسیقی دانان ایران، ژاپن،و همه جای دیگر جهان می توانند آن را بخوانند.

برای همه ی صداهای موسیقایی ، از بم ترین تا زیرترین آنها ، فقط هفت نام وجود دارد. این نام های هفتگانه در برخی کشور های غربی با کلمات تک هجایی، و در برخی به صورت الفبایی، به شرح زیر تلفظ می شوند:

نامگذاری هجایی :do re mi fa sol la si

نامگذاری الفبایی:A B C D E F G 

( نامگذاری هجایی با نتDO و در الفبایی با A(لا)حرف آغاز می شود  )

ریشه ی تاریخی نظام های هجایی و الفبایی

نظام هجایی ، همان که در کشور های ایتالیا و فرانسه (ودر ایران به پبروی از نظام فرانسوی) معمول است، در براساس تئوری موسیقی قرن وسطایی از شش هجا تشکیل می شده:

هجاهای شش گانه را کشیکی موسیقی دان ، از اهالی

فرانسه و مقیم ایتالیا به نام گوییدو د،آرتسو از شعر

مناجات گونه ی زیر که آهنگ آن را احتمالا خود ساخته بود، برگزید آن را به خاطر سهولت ازبر کردن اصوات و درک زیر و بمی شان نسبت به هم، به شاگردان و سرایندگان خویش می آموخت:

Ut queant laxis resonare fibris Mira gestorum famuli tuorum Solve poluti Labireatum sancte johannes.

که معنی آن این گونه است:

اینکه خادمان تو با آوازی رسا کارهای معجز آسایت را باز می سرایند، باشد که به پاک شدن گناهانشان از لب های ناپاکشان باشد؛ای ژام قدیس.

در قرن های بعد که نظام شش نتی گسترش یافت و به هفت نت امروزی رسید، هجای سی بر آن افزوده شد، و نیز هجای اوت که در نت خوانی دشوار بود به هجای دو بدل گشت.

بر گرفته شده از تئوری بنیادی موسیقی

پرویز منصوری