درباره ي خط موسيقي

هنر موسيقي، داراي اين خصيصه است که به ياري خطي ويژه به نام خط مويسقي مي توان آن را ثبت کرد.اين خط، کم و بيش مانند هر خط ديگر، از نشانه هاي قراردادي استفاده کرد و همانند آنها همواره رو به تکامل رفته است. از اين رو علاقه مندان به فراگيري ناگزيرند اين نشانه ها را بشناسند، تا با ممارست بسيار و رفته رفته به خواندن اين خط آگاهي و تسلط يابند.خط موسيقي، بر خلاف خط هاي گوناگون زبان هاي مختلف دنيا، خوشبختانه خطي بين المللي است. بنا براين هر گاه مثلا موسيقي ايراني يا ژاپني با اين خط نوشته شود، موسيقي دانان ايران، ژاپن،و همه جاي ديگر جهان مي توانند آن را بخوانند.

براي همه ي صداهاي موسيقايي ، از بم ترين تا زيرترين آنها ، فقط هفت نام وجود دارد. اين نام هاي هفتگانه در برخي کشور هاي غربي با کلمات تک هجايي، و در برخي به صورت الفبايي، به شرح زير تلفظ مي شوند:

نامگذاري هجايي :do re mi fa sol la si

نامگذاري الفبايي:A B C D E F G 

( نامگذاري هجايي با نتDO و در الفبايي با A(لا)حرف آغاز مي شود  )

ريشه ي تاريخي نظام هاي هجايي و الفبايي

نظام هجايي ، همان که در کشور هاي ايتاليا و فرانسه (ودر ايران به پبروي از نظام فرانسوي) معمول است، در براساس تئوري موسيقي قرن وسطايي از شش هجا تشکيل مي شده:

هجاهاي شش گانه را کشيکي موسيقي دان ، از اهالي

فرانسه و مقيم ايتاليا به نام گوييدو د،آرتسو از شعر

مناجات گونه ي زير که آهنگ آن را احتمالا خود ساخته بود، برگزيد آن را به خاطر سهولت ازبر کردن اصوات و درک زير و بمي شان نسبت به هم، به شاگردان و سرايندگان خويش مي آموخت:

Ut queant laxis resonare fibris Mira gestorum famuli tuorum Solve poluti Labireatum sancte johannes.

که معني آن اين گونه است:

اينکه خادمان تو با آوازي رسا کارهاي معجز آسايت را باز مي سرايند، باشد که به پاک شدن گناهانشان از لب هاي ناپاکشان باشد؛اي ژام قديس.

در قرن هاي بعد که نظام شش نتي گسترش يافت و به هفت نت امروزي رسيد، هجاي سي بر آن افزوده شد، و نيز هجاي اوت که در نت خواني دشوار بود به هجاي دو بدل گشت.

بر گرفته شده از تئوري بنيادي موسيقي

پرويز منصوري